Agrarisch collectief centraal: Waadrâne

Boeren met hart voor de natuur

 

Waadrâne is een Agrarisch Collectief met ruim 150 leden (voornamelijk veehouders en akkerbouwers) in de noordelijke kuststrook tegen de Waddenzee dat meewerkt aan de bescherming van boerenlandvogels. Wij zetten ons in voor het behoud van natuur, landschap en biodiversiteit. Ons belangrijkste doel? Noard-Fryslân nog mooier maken door de flora en fauna in stand te houden.

 

 

Met ingang van 1 januari 2016 is Agrarisch Collectief Waadrâne verantwoordelijk voor het inpassen van ANLb (Agrarisch Natuur en Landschapsbeheer) in haar werkgebied. Beheer wordt toegepast in de leefgebieden:

  1. Open grasland (weidevogelbeheer)
  2. Open akkerland (akkervogelbeheer)
  3. Natte dooradering (inpassen akkerranden in leefgebied open akkerland)
  4. Categorie water (inpassen akkerranden en kruidenrijke graslandranden)

Met ANLb geven boeren en overige agrarische grondgebruikers vorm aan de natuurlijke leefomgeving in de regio. Om het agrarisch natuurbeheer succesvol te maken is er veel inzet nodig van boeren, maar ook van nazorgers van de vogelwachten, de WBE´s en vele andere vrijwilligers in het veld.

Op afbeelding hierboven staat het werkgebied van Agrarisch Collectief Waadrâne, met daarin de weidevogelmozaïeken (groen) en de akkerbouw-clusters (oranje).

Leefgebied open akkerland (akkervogels)

Het leefgebied open akkerland in Noord-Friesland is een open landschap. Het gebied is wat betreft broedvogels overwegend van belang voor akkervogels. Dat zijn onder meer de kievit, scholekster, grutto, veldleeuwerik, graspieper, grauwe kiekendief, gele gors, grauwe gors en gele kwikstaart en een heel enkele keer een patrijs of een kwartel. Voor deze broedvogels is de afwisseling tussen extensief beheerde graslanden, dijken en akkerland gunstig voor de vestiging.

De vogelakker is een belangrijk beheerpakket in het leefgebied open akkerland. De vogelakker is een afwisseling van een eiwitgewas (luzerne of klaver) met daarin stroken met diverse soorten granen en akkerbloemen zoals klaproos, korenbloemen en zonnebloemen. Door de afwisseling van diverse vegetatie en aangepast beheer, wat betreft bemesting, maaien en gewasbescherming, ontstaan er mogelijkheden voor diverse akkervogels om te broeden en om hun jongen groot te brengen.

Foto: Kruidenrijke akkerrand

Na zes jaar beheer blijkt dat de vogelakker niet alleen positief werkt voor vogels (veel graspiepers, gele kwikstaarten en kleine zangvogels), maar ook voor vlinders, bijen, sprinkhanen, insecten, kevers, muizen, kikkers en veel ander bodemleven. Afgelopen vier zomers is door een ecoloog onderzoek gedaan naar het voorkomen van insecten en vlinders. De eerste resultaten lijken zeer positief.

We kunnen al wel zeggen dat in alle vijf de akkerbouwcluster de veldleeuwerik terug is als broedvogel.
In 2021 zijn in het beheer nog een aantal bijzondere waarnemingen gedaan, nl:

  • Kwartelkoning (Crex-crex):
    Waargenomen tijdens monitoring door Jelle Postma van SOVON op een vogelakker
  • Grauwe kiekendief (Circus pygargus):
    Waargenomen naast een kruidenrijke akkerrand. Nest met twee eieren, de jongen zijn uitgevlogen. Monitoring en bescherming van nest en jongen is gedaan door Werkgroep Grauwe Kiekendief.

Kaart: met waarneming kwartelkoning

Foto: jong grauwe kiekendief nabij Marrum

Doordat er in de winter op de vogelakker stroken gewas blijven staan hebben veel doortrekkende vogels de mogelijkheid om te foerageren, daarnaast vinden diverse andere dieren zoals hazen en reeën er beschutting. Uit de wintermonitoring, uitgevoerd door vrijwillige vogeltellers, blijkt dat de volgende vogelsoorten veelvuldig ’s winters gebruik maken van de vogelakker: frater, kneu, keep, groenling, koperwiek, putters, veel roofvogels en nog minstens 40 andere vogelsoorten.

Leefgebied open grasland (weidevogels)
Leefgebied open grasland in het werkgebied van Agrarisch Collectief Waadrâne is een strook klei en klei op veengebied. Het gebied kan beschreven worden als een grootschalig, open agrarisch gebied, met voornamelijk veeteelt (lees melkveehouderij), dat doorsneden wordt door een uitgebreid stelsel aan vaarten en watergangen. Dit gebied is van grote waarde voor weidevogels. Het is een van oorsprong zeer open landschap, welke openheid over het algemeen redelijk goed bewaard is gebleven. De beplantingselementen die de openheid beperken zijn vooral te vinden rondom boerderijen en andere bebouwing, in de aangelegde ruilverkavelingsbosjes rondom dorpen en op overhoekjes langs wegen.

De ruim 110 agrarische leden werken mee aan de bescherming van de weidevogels. Hierbij wordt de grutto gezien als gidssoort maar worden ook de kievit, scholekster, tureluur, gele kwikstaart en graspieper niet uit het oog verloren. De leden doen niet alleen aan nestbescherming en uitstel van maaien zodat jonge kuikens kunnen schuilen in lang gras, maar ze proberen er ook voor te zorgen dat het grondwaterpeil, de vegetatiesamenstelling en de voedselbeschikbaarheid op orde zijn.

Foto: Grutto in plas-dras

In het werkgebied van Agrarisch Collectief Waadrâne zijn in 2020 en 2021 een heel aantal plas-drassen aangelegd en in 2022 komen er nog een paar bij. In totaal liggen er nu in het werkgebied meer dan 60 plas-drassen, die in grootte variëren van enkele tientallen m2 tot ongeveer een hectare. Deze plas-drassen hebben een zeer positieve invloed op de vestiging van weidevogels. Hiermee zijn in afgelopen jaren al mooie resultaten geboekt. Zo zijn er broedende kluten en zelfs een broedende kleine plevier gezien bij een plas-dras. Bij een van de plas-drassen zijn zelfs kemphanen gezien. De aanwezige kruidenrijke percelen en randen trekken veel insecten en vervolgens ook weer vogels. Vanuit het ANLb wordt gestimuleerd om in het voorjaar ruige mest uit te rijden op de kruidenrijke percelen en de percelen met uitgestelde maaidatum.

Beheerjaar 2021 is voor de weidevogels in het werkgebied van Agrarisch Collectief Waadrâne zeer succesvol geweest. Opvallend dit jaar is dat het Bruto Territoriaal Succes (BTS) van de grutto hoger lag dan voorgaande jaren, dit jaar nl. gemiddeld 76%. Het natte voorjaar en de natte zomer hebben zeer positief gewerkt voor de weidevogels. In de natte bodem is het voedsel makkelijker bereikbaar en kunnen de vogels ook makkelijker hun snavel in de grond krijgen. Door de natte omstandigheden is er door de boeren ook veel later in het seizoen gemaaid. Veel nesten waren al uit en er liepen al vrij grote jongen rond.

Meer informatie over wat wij doen kunt u lezen op www.waadrane.frl of volg ons op Facebook, Instagram of Twitter.