Pilotgroep: Samenwerking Melkveehouderij – Akkerbouw

24 November was er wederom een digitale sessie van de groep die we begeleiden in het kader van: Samenwerking Melkveehouderij – Akkerbouw.
Dit keer was de gastspreker: boer Reind Katerberg uit Drenthe.

De begeleiding van deze groep is in handen van Henk Westerhof.

Praktijkvoorbeeld

Reind is voor ons een praktijkvoorbeeld van samenwerking tussen akkerbouw en melkveehouderij. Hij is veevoedingsdeskundige en melkveehouder en gaat in op hoe zij de samenwerking hebben ingericht vanuit gewaskeuzes en veevoeding. De balans tussen wensen vanuit de akkerbouw en melkveehouderij is hierbij een randvoorwaarde.

De volgende thema’s zijn behandeld:

  • Wat was de reden om te gaan samenwerken
  • Wat vraagt een goede samenwerking
  • Hoe hebben zij dit georganiseerd (wel of geen gezamenlijk teeltplan, idem bemestingsplan, keuze gewassen, teelt beslissingen, enz)
  • Wat zijn de uitgangspunten hierbij:  voldoende en kwalitatief goed ruwvoer, eigen krachtvoer, eigen eiwitproductie, inpassing in rantsoenen, hoe ver kun je hierin gaan.
  • Praktische aandachtspunten

Ook eens heel goed nieuws!

Koeien weiden kon nog lekker lang, maar de regenval maakt er nu een eind aan. Juist op percelen waar plassen staan zie je grote troepen kieviten, man wat een mooi gezicht is dat.
Ben ik meteen waar ik wil zijn, het nuttige van nattigheid. Mede omdat de jaarlijkse ‘Boerenlandvogelbalans’ is verschenen en tegelijk deze week het ‘aanvalsplan Grutto’ is gelanceerd. Het gaat niet goed en er is nu een plan om er iets aan te doen, luid mijn ultrakorte samenvatting.
Voor mij reden om flink rond te toeteren dat er ook hééél goed nieuws is. Veehouders hebben afgelopen jaren namelijk vrij massaal de greppel-plasdras omarmd. Daar moeten er duizenden van zijn geweest in en om de weidevogelgebieden dit jaar. Het is simpel, kost geen drol en werkt als een weidevogelmagneet.

Veehouders hebben massaal de greppel-plasdras omarmd

Een fijne, maatregel, waar nog veel over te leren valt. Mooi dat er in 2019 ecologen en vogeltellers in het gras hebben gelegen om er uitgebreid naar te kijken. Bij plasdrassen zijn meer weidevogels en meer insecten, dus voedsel voor de jongen. Toch bleken er bij greppel-plasdrassen niet méér kuikens vliegvlug te worden. De onderzoekers wijzen erop dat de zwaarte van het gewas rond de plas-drassen lang niet altijd lager, maar in 1/3 van de gevallen zelfs hoger was dan in de omgeving. Met satellietbeelden werd dat bevestigd. Nou ja, als het overal verdroogt dan groeit het bij een plasdras langer door, dat is wiedes.

Wat mij veel meer zegt is dat plasdrassen met een licht gewas duidelijk meer kuikens herbergden dan die met een dicht en hoog gewas. En dus leren we dit: alleen die nattigheid is niet genoeg, je moet op het perceel met die natte greppel tegelijk zorgen voor een rustig groeiend en open gewas.

3 Gouden tips

Greppel-plasdras wordt volgend jaar een doorslaand succes als jullie drie gouden tips opvolgen:
1) laat het perceel voor half maart (dan komen de kieviten) kort grazen met voorweidende koeien of met schapen.
2) verschraal het door niet te bemesten, ook niet of nauwelijks na juli. Gebruik die mest maar op productievere plekken.
3) stuur erop dat de greppel vol staat, maar de zone er omheen een slikkige overgang krijgt naar het drogere deel. Hoe? Dat leer ik je volgend jaar.

Tips:

  • Juist deze periode zie je goed wat je laagste, natste, landbouwkundig matige (gedeeltes van) percelen zijn. Wellicht zijn die plekken het meest geschikt als greppel-plasdras van volgend jaar.
  • Zie je greppels waar water in blijft staan? Niet openmaken! Mooi voor de vogels…

‘De koeien hoeven minder op hun tenen te lopen en ik zelf als boer ook.’

Wat een mooie opname van boer Hans Kroodsma van collectief Collectief Waadrâne
 
‘Door samen te werken als collectief (150 boeren) kun je veel meer voor elkaar krijgen voor de weide en akkervogels’. ‘Je creëert een natuurlijk vangnet door meer soorten gras en kruiden in het land te hebben staan. Als de ene soort het minder goed doet, dan vangt de andere het op’.
 
Het ‘natuurlijk boeren’ bevalt goed, het wordt allemaal iets relaxter. ‘De koeien worden minder ziek, ze geven ook iets minder melk. Ze hoeven minder op hun tenen te lopen en ik zelf als boer ook’.
 
 

FryslânDok: De Beklimmers fan it flakke lân, thema: Landschap

Afgelopen weekend kwam in FryslânDok ons mooie Friese landschap aan de orde. Heeft u de aflevering al gezien?
Er komen mensen in aan bod die schrijven aan een nieuw verhaal voor het platteland; mensen die de kop boven het maaiveld uitsteken, vooruitgaan en richting zoeken. Allen vanuit hun verbinding met en liefde voor de natuur.

Geslaagd webinar Grond

Gisteren was het webinar: ‘Grond; hét instrument voor landbouw in balans met de natuur’ live te volgen vanaf het erf van boer Van der Bij in Aldeboarn.

De sprekers waren:

  • Krijn Poppe – Bedrijfseconoom in Agri & Foodsector
  • Jelle de Boer – Adviseur natuurinclusieve landbouw bij Staatsbosbeheer en projectleider voor projecten op het gebied van grondbeheer
  • Harmen van der Bij – Melkveehouder in Aldeboarn

In totaal hadden zich bijna 150 mensen aangemeld en gedurende de livestream waren er rond de 100 geïnteresseerde volgers. De organisatoren: FMF ism Living Lab zijn heel tevreden met dit resultaat. Het gaat immers om een heel specifiek onderwerp en we konden zien dat het aantal kijkers heel continue was, dus weinig afhakers. Er was redelijk veel interactie in de chat, een aantal vragen zijn tijdens het webinar beantwoord. De vragen en opmerkingen die nu nog openstaan, beantwoorden we via de email.

U kunt het filmpje van boer Van der Bij hier bekijken:

Melkveehouder Harmen van der Bij vertelt: “Als weidevogelboer is grond de basis van mijn boerenbestaan. De afgelopen jaren hebben we daar bewust andere keuzes in onze bedrijfsvoering voor gemaakt. Dat heeft inmiddels geleid tot succesvolle resultaten, zowel voor de weidevogels als financieel.”

U kunt het webinar terugkijken door hier te klikken.

De presentaties hebben we voor u in PDF gezet, u kunt ze bekijken door hier te klikken.

 

Digitale (her)start innovatieve stallenbouwtraject

Gisteren was de (digitale) herstart van het innovatieve stallenbouwtraject.

Eerder dit jaar hebben we inherent aan dit thema een aantal bijeenkomsten georganiseerd, onder begeleiding van Theun Vellinga. Nu gaan we samen met 12 enthousiaste boeren, die in de startblokken staan om een nieuwe stal te bouwen, praktisch, experimenterend en schematisch ad slag met de ideale stal voor de toekomst.  Dit keer onder begeleiding van Ysbrand Galama.

November staat in het teken van het ophalen en verzamelen van informatie. In december volgt, in samenwerking met de WUR, een eerste terugkoppeling naar de deelnemers.

Dit traject is mogelijk gemaakt door de Provinsje Fryslân in het kader van de pilot met een consulent die wij mogen uitvoeren. Later volgt meer informatie.

Subsidie beschikbaar voor agrarische bedrijfsadvisering en educatie

Vanaf vrijdag 30 oktober t/m 11 december 2020 kunnen agrarische ondernemers bij het ministerie van LNV een voucher aanvragen om advies te krijgen over natuurinclusieve kringlooplandbouw of duurzaam ondernemerschap. Het gaat hierbij om de Subsidie agrarische bedrijfsadvisering en educatie (Sabe). De voucher van € 1500,- is een jaar geldig.

Wees er snel bij, want er zijn voor dit jaar voor heel Nederland maar 2000 vouchers beschikbaar!

Wilt u de voucher inzetten samen met collega’s (via bijvoorbeeld een studiegroep) kies dan allemaal dezelfde adviseur. Deze voucher kan benut worden bij een adviseur die opgenomen is in het BAS-register. Later dit jaar gaat de regeling open voor samenwerkingsverbanden.

Voor meer informatie en aanvragen klik hier.

 

Webinar op 11 nov as. over Grond als instrument voor natuurinclusieve landbouw

Grond: Hét instrument voor landbouw in balans met de natuur.

Steeds meer boeren in Fryslân zijn bezig met natuurinclusieve landbouw (NIL) of zijn daarin geïnteresseerd. NIL vergt vaak extensiever gebruik van grond of op een andere wijze met grond omgaan zoals bijv. andere beweidingsvormen. Daarbij komt dat grond duur is en niet altijd beschikbaar.

Oplossingen
We zien nieuwe (samenwerkings)modellen opkomen die oplossingen bieden: nieuwe pachtconstructies met natuurorganisaties en fondsen, afwaarderingsmechanismen, grondcoöperaties. Boeren moeten echter zelf hun eigen keuze maken, afhankelijk van hun eigen lokale situatie.

Webinar

Dit komt allemaal aan bod tijdens het webinar dat Living Lab Fryslân en de FMF op 11 november van 13.30-15.00 organiseren. We maken inzichtelijk welke keuzes boeren kunnen maken, wat eventuele barrières zijn (financieel en juridisch) en illustreren dit met concrete voorbeelden.

Sprekers:

  • Krijn Poppe – Bedrijfseconoom in Agri & Foodsector
  • Jelle de Boer – Adviseur natuurinclusieve landbouw bij Staatsbosbeheer en projectleider voor projecten op het gebied van grondbeheer
  • Harmen van der Bij – Melkveehouder in Aldeboarn

Melkveehouder Harmen van der Bij vertelt: “Als weidevogelboer is grond de basis van mijn boerenbestaan. De afgelopen jaren hebben we daar bewust andere keuzes in onze bedrijfsvoering voor gemaakt. Dat heeft inmiddels geleid tot succesvolle resultaten, zowel voor de weidevogels als financieel.”

Meer info & aanmelding over dit webinar vindt u op: https://www.livinglabfryslan.frl/agendaitem/webinargrond/

 

Weidevogelseizoen herkauwen

Wat een topweek was het afgelopen week, om nog maïs te hakselen en om het laatste gras te maaien! Prima afleiding van de wat saaie toestand waar we met zijn allen nu weer in belanden. Veel leuke dingen buiten de deur kunnen voorlopig niet. Dus, hoe kunnen we de boel wat opleuken?

Ik dacht, scroll eens door je smartphone-foto’s van afgelopen voorjaar, op zoek naar foto’s van situaties die een link hebben met weidevogelbeheer: je eerste kievitsnest van het jaar, die scholekster die weer op dezelfde plek zat of die vertederende insecten-pikkende jonge grutto’s. Stuur ze naar een buurman, een vriend(in) of een vrijwilliger die ook met weidevogels in de weer is. Vertel waar je blij mee was, of trots op bent. Ben je toch even gezellig met wat gelijkgestemden aan de babbel.

‘Vertel waar je blij mee was, of trots op bent’

Mooi als je zo’n ‘App-gesprek’ met een paar buren kunt doen, want weidevogelbeheer gaat beter als je elkaar op gebiedsniveau weet te versterken. Al doende krijg je als vanzelf op een rij hoe het ook al weer ging en borrelen de ideeën op om het anders/beter te doen.

Heb je toevallig zo’n kaart waar vrijwilligers de nesten op markeerden, pak die er dan ook bij en eventueel je graslandgebruikskalender. Zitten de vogels op dezelfde plekken, of komen er nieuwe plekken bij? Zijn de aantallen constant, of meer/minder? Was er meer predatie, welke bosjes gebruiken die roofvogels en kunnen die worden afgezet? Is er voldoende kuikenland, dat open en structuurrijk is? Kansen voor meer plasdras? Al doende kom je vast wel aan vier, vijf haalbare verbeterpunten. Als je die opschrijft is je evaluatie klaar. Heb je weer ruimte in je hoofd om over andere dingen na te denken.

Ondertussen kun je genieten van groepen kieviten. Duizenden tegelijk zie je soms, nu de broedvogels uit Noord- en Oost-Europa hier neerstrijken. Foeragerend op bouwland en vochtige percelen waar ze makkelijk rode wormen en emelten vinden. Dwarrelend in de lucht, samen met spreeuwen en goudplevieren. Soms staan ze wat te staan met alle de snavels dezelfde kant op, in de wind. Voorlopig blijven ze hier. Mochten we nog wel een strenge vorstperiode krijgen, dan trekken ze naar het Zuidwesten: Frankrijk, Spanje, Portugal, maar ook wel naar Engeland.

TIPS:

  • Percelen met een verlate maaidatum in juni kun je maar het beste kort de winter in laten gaan. Koeien of jongvee weiden kan vaak nog tot in november en in de winter kunnen schapen goede diensten bewijzen. Eventueel kun je die in maart nog inzetten om deze percelen kort te maken.
  • Zoek de natte plekken in je land op en bekijk of dit goede plekken zijn voor een (greppel) plasdras in het volgende weidevogelseizoen. (Ik weet ‘t, ik val in herhaling. Maar ja, nattigheid is gewoon zooo goed voor ze!)

Al 120 natuurinclusieve landbouwprojecten in Fryslân

Fryslân bruist van de experimentele projecten voor natuurinclusieve landbouw*. Samen met provinsje Fryslân maakten wij een inventarisatie en telden ruim 120 projecten!

http://

Doel van de lijst is om kennis op te doen en te delen om zo de natuur- en milieuvriendelijke landbouw te stimuleren. Met hulp van allerlei initiatiefnemers is in beeld gebracht waar met welke thema’s wordt geëxperimenteerd. Boeren en aanverwante bedrijven kunnen zo van elkaar leren.

Gedeputeerde Fokkinga: ‘Fryslân blijft voorop lopen’

Gedeputeerde Klaas Fokkinga wil stimuleren dat Fryslân voorop blijft lopen in de agrarische sector. ,,Us lânbouw is tradysjoneel in wrâldwide koprinner. Yn de transysje nei de natuerynklusive omrinlânbou wolle en kinne wy ek wer koprinner wêze.’’ Een voorbeeld: Al bijna 1500 Friese boeren doen op 20.000 hectare aan agrarisch natuurbeheer.

De projecten op de lijst hebben te maken met bodemverbetering, beweiding, weidevogels, milieuvriendelijke stallenbouw, waterkwaliteit, verzilting, restproducten (kringlooplandbouw) en kennis en onderwijs. De lijst is te vinden onder Projecten op onze site.

De provincie is beheerder van de lijst, in samenwerking met ons. Momenteel inventariseert de provincie in het kader van het programma biodiversiteitsherstel ook welke projecten er zijn rond dat thema. Diverse landbouwprojecten maken hiervan ook onderdeel uit.