Onderzoeksresultaten bekend na monitoring ecologisch slootschonen

In mei is Jaap Zuidersma gestart met zijn stage bij Living Lab Fryslân. Hij heeft voor het agrarisch collectief It lege Midden een 20-tal sloten gemonitord. Dat houdt in dat er 20 ecologisch geschoonde sloten vergeleken zijn met 20 regulier geschoonde sloten. Uiteraard bevinden beide sloten zich in het zelfde gebied en zijn ze goed vergelijkbaar qua breedte, diepte, etc.

Het onderzoek was verdeeld in drie fasen:

  • Mei: Theoretische opzet en afstemming van het onderzoek
  • Juni: Veldonderzoek
  • Juli: Verwerking van resultaten + presentatie van eindrapport

Eindpresentatie

Op 6 juli was de eindpresentatie van het onderzoek in Idaerd aan de agrarische collectieven en aan de boeren wiens sloten zijn onderzocht.

Een aantal resultaten en inzichten op een rijtje:

  • Het is duidelijk waarneembaar dat sloten die grenzen aan een weidevogel gebied of natuurgebied een hogere diversiteit aan dieren en planten laten zien.
  • Dit is ook al het geval als er een strook zoals bij een beheerde sloot een strook van 2 tot 4 meter niet bemest en niet gemaaid is voor 15 juni.
  • Bij beheerde sloten is het aantal planten in de rand duidelijk hoger ook het aantal soorten oeverplanten. Hier vliegen ook meer libellen rond.
  • Gemiddeld aantal soorten planten in de sloot: 19, uitschieters naar 30.
  • Gemiddelde baggerdikte is bij beheerde sloten dikker omdat er meer plantenresten afgestoten worden.
  • Aantal kensoorten in de beheerde sloten is iets hoger dan onbeheerd. Er is niet een heel duidelijk effect zichtbaar, komt ook omdat sloten nog niet heel lang in beheer zijn.
  • Sommige sloten zijn nog maar een jaar in beheer, sommigen vanaf 2017.
  • Bij beheerde sloten komen in de sloten met een breedte van 1 tot 3 meter de meeste (ken)soorten planten en dieren voor.
  • Er zijn meer planten in helder water, planten maken water ook helder.
  • Als er meer soorten dieren aanwezig zijn in de sloot, dan zijn de aantallen per soort kleiner (predatie). Het houdt elkaar in evenwicht.
  • Slib wordt opgebouwd uit resten van planten. Planten groeien ook weer op resten.
  • Sloten aan zuidkant van It lege Midden zijn rijker (veengrond) dan in het noorden (kleigrond).
  • Sloten op veengrond worden helderder omdat er meer planten in zitten.
  • Een sloot die heel rijk is heeft minder verschillende planten.
  • In het begin: Eerder maaien, omdat het dan schraler wordt. Wel worden dan de weidevogels wat meer verstoord. Later, over 3-4 jr, dan niet meer verstoring. Oevervegetatie moet niet gemaaid worden!!!
    (Het gaat hier om de strook ruigte vegetatie van 2 tot 4 meter vanaf de sloot: Reden hiervan is dat anders de strook blijft hangen in dezelfde fase waarin de grassen de overhand nemen op de kruiden. Dus op den duur is het beter voor de natuur om in het begin eerder te maaien. Later hoeft dat dan niet meer.)
  • Eind mei maaien: de rijkheid moet uit de strook groeien. Er komen veel libellen af op de ruigte.
  • Advies: Kalkgift geven. (Eigen advies van Jaap). Denk aan het spreekwoord: Kalk maakt rijke ouders, arme kinderen (Dit oude gezegde gaat over het feit dat het toedienen van kalk zorgt voor het losmaken van de voedingsstoffen uit de grond en humus, waardoor de gewassen zich goed ontwikkelden (rijke ouders).
  • Eerst vaker bagger eruit halen, voor meteen beter resultaat.

Obstakels, gesignaleerde problemen:

  • Een aantal sloten, vooral beheerde, heeft een te dikke sliblaag.
  • Er wordt bij sommige sloten bemest tot aan de rand, hierdoor spoelt de mest uit in de sloot en dat is te ruiken in de sloot.
  • Als er weinig slib zit in onbeheerde sloten dan zit er ook weinig leven in, dit heeft te maken met het feit dat zo’n sloot net gebaggerd is of regelmatig gebaggerd wordt.

Ecologisch slootschonen 2021

Dit onderzoek is opvolgend n.a.v. het thema Ecologisch slootschonen dat we vorig jaar i.s.m. Wetterskip Fryslân, branchevereniging Cumela en de agrarische collectieven op de kaart hebben gezet. Destijds hebben we onderstaande poster ontwikkeld voor informatie en inspiratie en zijn er in september een drietal demo’s georganiseerd voor boeren en loonwerkers.

Het onderzoek

Meten = Weten. De resultaten van de meting van dit jaar vormt onze 0-meting, we willen de komende jaren nog een 1- en 2-meting uitvoeren om vast te stellen wat ecologisch slootschonen betekent voor:

  • Waterkwaliteit
  • Flora
  • Fauna

Eindrapport

Het eindrapport is op aanvraag beschikbaar door een email te sturen naar info@livinglabfryslan.frl