Stagiair Jaap start met meten resultaten van ecologisch slootschonen

In mei is Jaap Zuidersma gestart met zijn stage bij Living Lab Fryslân, Jaap wordt ‘uitgezonden’ door Caparis.

We gaan dit jaar samen met agrarisch collectief It lege Midden een 20-tal sloten monitoren. Dat houdt in dat er 20 ecologisch geschoonde sloten vergeleken worden met 20 regulier geschoonde sloten. Uiteraard bevinden beide sloten zich in het zelfde gebied en zijn ze goed vergelijkbaar qua breedte, diepte, etc.

In mei is de opzet van het onderzoek tot stand gekomen, in juni is Jaap druk bezig ‘in het veld’ en in juli gaat hij zijn resultaten presenteren.

Ecologisch slootschonen 2021

Dit onderzoek is opvolgend n.a.v. het thema Ecologisch slootschonen dat we vorig jaar i.s.m. Wetterskip Fryslân, branchevereniging Cumela en de agrarische collectieven op de kaart hebben gezet. Destijds hebben we onderstaande poster ontwikkeld voor informatie en inspiratie en zijn er in september een drietal demo’s georganiseerd voor boeren en loonwerkers.

Het onderzoek

Meten = Weten. De resultaten van de meting van dit jaar vormt onze 0-meting, we willen de komende jaren nog een 1- en 2-meting uitvoeren om vast te stellen wat ecologisch slootschonen betekent voor:

  • Waterkwaliteit
  • Flora
  • Fauna

Excursie Natuurinclusieve verpacht

Op de veldbijeenkomst ‘Natuurinclusieve verpacht’ die we op 1 juni organiseren in Eagum gaat Jaap samen met een ecoloog van Wetterskip Fryslân een excursie verzorgen voor een groep verpachters. Daar presenteert hij de resultaten van de meting in de sloten rondom het weiland waar de veldexcursie plaatsvindt.

Tenslotte

Het onderzoek is nog niet klaar, maar we zijn nu al blij met de inzet van Jaap en de eerste resultaten die het onderzoek heeft opgeleverd.

 

Give a shit

Het grootste gat in de agrarische kringloop is HET GAT VAN DE BURGER. 
 

 

Vorige week zaterdag bestond de mogelijkheid voor burgers in Nederland om bij tal van b
oeren hu
n poep in te leveren. De campagne heet ‘Give a shit’. Hier was gelukkig veel media-aandacht voor.
 
Afgelopen jaren hebben we meerdere keren met tal van andere partijen aandacht aan dit thema besteed. Het is immers doodzonde dat we de menselijke nutriënten massaal door de toilet wegspoelen en daarnaast massaal nutriënt als fosfaat, stikstof, kali importeren uit o.a. Marokko en Rusland. Deze input is eindig, naar verwachting al in 2030. Daarnaast zijn voor het maken van kunstmest veel fossiele brandstoffen nodig…

©Foto: Hoge Noorden / Jacob Van Essen
30-03-2022
Bestuurders in de rij voor composttoilet. Promo-actie van Friese Milieu Federatie en anderen voor het gebruik van mensenpoep als meststof.
Friese bestuurders sluiten gat in de kringloop
ÔGive a shit!Õ
De Friese bestuurders zijn het roerend met elkaar eens. Het is de hoogste tijd om het gat in de kringloop te sluiten. Daarom voegen dijkgraaf Luzette Kroon, Wetsus-directeur Cees Buisman, Friese Milieu Federatie directeur Hans van der Werf, directeur Circulair Friesland Evert Jan van Nijen, wethouder Sœdwest Frysl‰n Bauke Dam, statenlid Jochum Knol, statenlid Maaike Prins, Jacob Porsius van de Nederlandse Melkveehouders Vakbond, Arjan de With van de Vereniging tot Behoud van Boer & Milieu en Foppe Nijboer van Grondig daad bij woord. Op het erf van melkveehouder Albrecht Finnema in Warstiens.
Op woensdagmiddag 30 maart om 16.45 uur staan zij in de rij voor het composttoilet. Zo geven zij een belangrijke stimulans aan de stap naar Kringlooplandbouw en naar een Circulaire Economie. Practor Kringlooplandbouw Ruud Hendriks geeft een korte introductie.
Het blijft niet bij dit bijzondere moment. Aansluitende vervolgactiviteiten zijn al in voorbereiding.

 

Inmiddels zijn we een stap(je, we zijn er nog lang niet…) verder in het proces dat het mogelijk wordt dat menselijke nutriënten weer mogen worden gebruikt voor in de landbouw.
 
Er is nl. een motie ingediend door enkele mensen uit de politiek voor het recyclen van nutriënten uit menselijke mest. Het staat dus nu ook op de politieke agenda.
 
Wordt vervolgd, meer info: https://www.broodjepoep.com/give-a-shit

Verslag studiegroepbijeenkomst Natuurinclusief

We zijn weer los. De eerste bijeenkomst seizoen 2022 van de studiegroep natuurinclusief van Living Lab Fryslan is een feit. Wat is het mooi te starten op een zonnige dag met een excursie naar Peter Oosterhof. Peter is melkveehouder in het Drentse Foxwolde waar hij samen met zijn vriendin een melkveebedrijf runt. Buiten in de zon met een bakje koffie start Peter zijn verhaal over zijn bedrijf en het omschakeling naar biologisch een aantal jaren terug. Kernpunten van zijn bedrijf zijn veel weidegang, kruidenrijk grasland en samenwerken met de natuurlijke processen.

Voor je het weet is de middag voorbij dus snel door met de rondleiding waar we starten bij de kalveren. De kalveren krijgen koemelk, luzerne en brok en staan op stro. Het oudere jongvee staat in de ligboxenstal en krijgen natuurgras met brok. Op alleen natuurgras doen ze het niet goed genoeg. Later worden ze geweid.

Peter heeft een mooie huiskavel met verschillende grondsoorten bestaand uit zand, veen en klei. Over het algemeen waren de percelen in het verleden aan de natte kant. Sinds de introductie van kruidenrijk grasland is de bodemstructuur en waterhuishouding aanzienlijk verbeterd.

De koeien krijgen 4 keer daags een nieuwe strip zonder achterdraad. Mooi is te zien hoe gretig de koeien in de nieuwe strip, niet selectief  gras en kruidenweide afvreten. Met lage input geweid gras snel omzetten in melk en melkgeld is het motto.

Met het mooie Drentse landschap als decor hadden we deze middag  genoeg gespreksvoer. Onderwerpen als hoe het gebied is ontstaan, het stikstofprobleem, hoe je natuur zou moeten beheren en de columns van Peter in de Volkskrant natuurlijk.

Als afsluiting hebben we nog een aantal bijzondere machines bij Peter in de schuur mogen bekijken. Achter elke machine zit een verhaal over voor en nadelen. Zoals de mestverspreider achter de tank die een grotere worplengte en fijnere druppel geeft en de maaibalk die met weinig PK’s vlot de graskruiden hoger afmaait. En de zelf gemaakte wildredder.

Al met al een super geslaagde excursie en zeker de moeite waard om het bedrijf van Peter te bezoeken.

Presentatie aan afd. Agri van Rabobank

Vanochtend waren we uitgenodigd door de Rabobank om te vertellen over Living Lab en de Landbouw Adviespool. Collega Carla Boonstra en LAP-coördinator Martine Hijlkema deden het verhaal.

Een dynamische bijeenkomst, waar we energie van kregen. Door goede vragen, veel interesse, mooie dialogen en het opdoen van nieuwe inzichten.

Al het informatiemateriaal is meegenomen. Als de medewerkers vragen in het veld tegenkomen over natuurinclusieve landbouw, kan men de poster ‘Rûchte is it nije moai’ uitdelen of de boeren verwijzen naar Living Lab en bij specifieke vragen over de toepassing hiervan voor hun eigen bedrijf verwijst men de boer door naar de Landbouw Adviespool.

Interesse in ons verhaal?

Mocht het voor uw organisatie ook interessant zijn dat wij meer vertellen over de LAP en/of LLF? Stuur dan een email naar info@lap.frl of info@livinglabfryslan.frl

#storytelling #samenwerking #lerenvanelkaar

P.S. De poster is als PDF te downloaden op de LLF-site: http://ow.ly/KGL450Jc0Q8 Ook kun je daar als boer een online test doen om te checken hoe natuurinclusief je al bezig bent.

Veldbijeenkomst op 1 juni in Eagum: Wat is natuurinclusieve landbouw?

Van de totale oppervlakte aan landbouwgrond wordt in Fryslân maar liefst 40% verpacht! Om meters te maken richting natuurinclusieve landbouw rijst de vraag: Kun je natuurinclusieve landbouw vertalen in pachtvoorwaarden?

Om hier handen en voeten aan te geven, willen we eerst, in de praktijk, uitleggen en vooral ook laten zien wat natuurinclusieve landbouw is.

I.s.m. provinsje Fryslân.

 

‘Ieder bedrijf is uniek en vraagt om een unieke aanpak’.

Dat zegt onze collega en programmaleider Gerrie Visser in een interview met Transitie Coalitie Voedsel.

Klik voor het hele artikel hier.

LLF en LAP in Noordz

Wie zijn de mensen áchter LLF en LAP? Donderdag 21 april stond het team van Living Lab Fryslân/Landbouw Adviespool in bijlage Noordz van de Leeuwarder Courant en het Friesch Dagblad.

Het hele artikel lees je hier

Agrarisch collectief centraal: Waadrâne

Boeren met hart voor de natuur

 

Waadrâne is een Agrarisch Collectief met ruim 150 leden (voornamelijk veehouders en akkerbouwers) in de noordelijke kuststrook tegen de Waddenzee dat meewerkt aan de bescherming van boerenlandvogels. Wij zetten ons in voor het behoud van natuur, landschap en biodiversiteit. Ons belangrijkste doel? Noard-Fryslân nog mooier maken door de flora en fauna in stand te houden.

 

 

Met ingang van 1 januari 2016 is Agrarisch Collectief Waadrâne verantwoordelijk voor het inpassen van ANLb (Agrarisch Natuur en Landschapsbeheer) in haar werkgebied. Beheer wordt toegepast in de leefgebieden:

  1. Open grasland (weidevogelbeheer)
  2. Open akkerland (akkervogelbeheer)
  3. Natte dooradering (inpassen akkerranden in leefgebied open akkerland)
  4. Categorie water (inpassen akkerranden en kruidenrijke graslandranden)

Met ANLb geven boeren en overige agrarische grondgebruikers vorm aan de natuurlijke leefomgeving in de regio. Om het agrarisch natuurbeheer succesvol te maken is er veel inzet nodig van boeren, maar ook van nazorgers van de vogelwachten, de WBE´s en vele andere vrijwilligers in het veld.

Op afbeelding hierboven staat het werkgebied van Agrarisch Collectief Waadrâne, met daarin de weidevogelmozaïeken (groen) en de akkerbouw-clusters (oranje).

Leefgebied open akkerland (akkervogels)

Het leefgebied open akkerland in Noord-Friesland is een open landschap. Het gebied is wat betreft broedvogels overwegend van belang voor akkervogels. Dat zijn onder meer de kievit, scholekster, grutto, veldleeuwerik, graspieper, grauwe kiekendief, gele gors, grauwe gors en gele kwikstaart en een heel enkele keer een patrijs of een kwartel. Voor deze broedvogels is de afwisseling tussen extensief beheerde graslanden, dijken en akkerland gunstig voor de vestiging.

De vogelakker is een belangrijk beheerpakket in het leefgebied open akkerland. De vogelakker is een afwisseling van een eiwitgewas (luzerne of klaver) met daarin stroken met diverse soorten granen en akkerbloemen zoals klaproos, korenbloemen en zonnebloemen. Door de afwisseling van diverse vegetatie en aangepast beheer, wat betreft bemesting, maaien en gewasbescherming, ontstaan er mogelijkheden voor diverse akkervogels om te broeden en om hun jongen groot te brengen.

Foto: Kruidenrijke akkerrand

Na zes jaar beheer blijkt dat de vogelakker niet alleen positief werkt voor vogels (veel graspiepers, gele kwikstaarten en kleine zangvogels), maar ook voor vlinders, bijen, sprinkhanen, insecten, kevers, muizen, kikkers en veel ander bodemleven. Afgelopen vier zomers is door een ecoloog onderzoek gedaan naar het voorkomen van insecten en vlinders. De eerste resultaten lijken zeer positief.

We kunnen al wel zeggen dat in alle vijf de akkerbouwcluster de veldleeuwerik terug is als broedvogel.
In 2021 zijn in het beheer nog een aantal bijzondere waarnemingen gedaan, nl:

  • Kwartelkoning (Crex-crex):
    Waargenomen tijdens monitoring door Jelle Postma van SOVON op een vogelakker
  • Grauwe kiekendief (Circus pygargus):
    Waargenomen naast een kruidenrijke akkerrand. Nest met twee eieren, de jongen zijn uitgevlogen. Monitoring en bescherming van nest en jongen is gedaan door Werkgroep Grauwe Kiekendief.

Kaart: met waarneming kwartelkoning

Foto: jong grauwe kiekendief nabij Marrum

Doordat er in de winter op de vogelakker stroken gewas blijven staan hebben veel doortrekkende vogels de mogelijkheid om te foerageren, daarnaast vinden diverse andere dieren zoals hazen en reeën er beschutting. Uit de wintermonitoring, uitgevoerd door vrijwillige vogeltellers, blijkt dat de volgende vogelsoorten veelvuldig ’s winters gebruik maken van de vogelakker: frater, kneu, keep, groenling, koperwiek, putters, veel roofvogels en nog minstens 40 andere vogelsoorten.

Leefgebied open grasland (weidevogels)
Leefgebied open grasland in het werkgebied van Agrarisch Collectief Waadrâne is een strook klei en klei op veengebied. Het gebied kan beschreven worden als een grootschalig, open agrarisch gebied, met voornamelijk veeteelt (lees melkveehouderij), dat doorsneden wordt door een uitgebreid stelsel aan vaarten en watergangen. Dit gebied is van grote waarde voor weidevogels. Het is een van oorsprong zeer open landschap, welke openheid over het algemeen redelijk goed bewaard is gebleven. De beplantingselementen die de openheid beperken zijn vooral te vinden rondom boerderijen en andere bebouwing, in de aangelegde ruilverkavelingsbosjes rondom dorpen en op overhoekjes langs wegen.

De ruim 110 agrarische leden werken mee aan de bescherming van de weidevogels. Hierbij wordt de grutto gezien als gidssoort maar worden ook de kievit, scholekster, tureluur, gele kwikstaart en graspieper niet uit het oog verloren. De leden doen niet alleen aan nestbescherming en uitstel van maaien zodat jonge kuikens kunnen schuilen in lang gras, maar ze proberen er ook voor te zorgen dat het grondwaterpeil, de vegetatiesamenstelling en de voedselbeschikbaarheid op orde zijn.

Foto: Grutto in plas-dras

In het werkgebied van Agrarisch Collectief Waadrâne zijn in 2020 en 2021 een heel aantal plas-drassen aangelegd en in 2022 komen er nog een paar bij. In totaal liggen er nu in het werkgebied meer dan 60 plas-drassen, die in grootte variëren van enkele tientallen m2 tot ongeveer een hectare. Deze plas-drassen hebben een zeer positieve invloed op de vestiging van weidevogels. Hiermee zijn in afgelopen jaren al mooie resultaten geboekt. Zo zijn er broedende kluten en zelfs een broedende kleine plevier gezien bij een plas-dras. Bij een van de plas-drassen zijn zelfs kemphanen gezien. De aanwezige kruidenrijke percelen en randen trekken veel insecten en vervolgens ook weer vogels. Vanuit het ANLb wordt gestimuleerd om in het voorjaar ruige mest uit te rijden op de kruidenrijke percelen en de percelen met uitgestelde maaidatum.

Beheerjaar 2021 is voor de weidevogels in het werkgebied van Agrarisch Collectief Waadrâne zeer succesvol geweest. Opvallend dit jaar is dat het Bruto Territoriaal Succes (BTS) van de grutto hoger lag dan voorgaande jaren, dit jaar nl. gemiddeld 76%. Het natte voorjaar en de natte zomer hebben zeer positief gewerkt voor de weidevogels. In de natte bodem is het voedsel makkelijker bereikbaar en kunnen de vogels ook makkelijker hun snavel in de grond krijgen. Door de natte omstandigheden is er door de boeren ook veel later in het seizoen gemaaid. Veel nesten waren al uit en er liepen al vrij grote jongen rond.

Meer informatie over wat wij doen kunt u lezen op www.waadrane.frl of volg ons op Facebook, Instagram of Twitter.